Ζεστό νερό για την πέψη και τον μεταβολισμό: Τι λέει η επιστήμη

Μπορεί το ζεστό νερό να βοηθήσει στη πέψη και να αυξήσει τις καύσεις;

Η πρόταση περιέχει δύο ισχυρισμούς που χρειάζονται ξεχωριστή αξιολόγηση. Η πρώτη αφορά την πέψη και η δεύτερη την κατανάλωση ενέργειας για θέρμανση του νερού.

Ισχυρισμός 1: Το ζεστό νερό υποστηρίζει την πέψη

Τι δείχνουν οι κλινικές μελέτες

Μια τυχαιοποιημένη ελεγχόμενη μελέτη του 2016 εξέτασε την επίδραση του χλιαρού νερού σε 60 ασθενείς μετά από λαπαροσκοπική χολοκυστεκτομή. Η ομάδα που έπινε 200 ml ζεστό νερό στους 37°C τέταρτη μετεγχειρητική ώρα εμφάνισε πρώτη αποβολή αερίων στις 11±4,2 ώρες versus 18,6±6 ώρες στην ομάδα ελέγχου. Δεν υπήρξε διαφορά στον χρόνο πρώτης κένωσης.

Μια παλαιότερη μελέτη του 1977 βρήκε αντίθετα αποτελέσματα για τη γαστρική κένωση. Το νερό στους 5°C επιτάχυνε τη γαστρική κένωση στερεού υλικού σε 15,9±10 λεπτά versus 48,2±29 λεπτά με νερό 20-25°C και 71,4±37 λεπτά με νερό 45°C.

Πιο πρόσφατη εργασία του 2019 σε 11 υγιείς άνδρες έδειξε ότι το παγωμένο νερό στους 2°C μείωσε την ενεργειακή πρόσληψη κατά 19% versus νερό 37°C και 26% versus νερό 60°C. Η μείωση συσχετίστηκε με μειωμένη συχνότητα γαστρικών συσπάσεων.

Κλινική εφαρμογή

Το ζεστό νερό έχει περιορισμένη κλινική εφαρμογή σε συγκεκριμένες καταστάσεις:

• Μετεγχειρητική φάση μετά από κοιλιακές επεμβάσεις για επιτάχυνση της εντερικής κινητικότητας
• Άτομα με γαστρική δυσφορία ή σπασμούς που αναφέρουν υποκειμενική ανακούφιση με χλιαρά ροφήματα
• Δεν αποτελεί θεραπεία για χρόνια πεπτικά νοσήματα όπως γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση, δυσπεψία ή σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου

Η ενυδάτωση γενικά παραμένει η βασική σύσταση για υγιή πέψη. Το νερό βοηθά στη διάσπαση των τροφών, την απορρόφηση θρεπτικών συστατικών και την πρόληψη δυσκοιλιότητας.

Ισχυρισμός 2: Το σώμα χρησιμοποιεί ενέργεια για να ζεστάνει το νερό

Η αρχική μελέτη Boschmann 2003

Μια μελέτη του 2003 στο Journal of Clinical Endocrinology and Metabolism ανέφερε ότι 500 ml νερού αύξησαν τον μεταβολικό ρυθμό κατά 30% σε 14 υγιή άτομα. Το μέγιστο αποτέλεσμα εμφανίστηκε μετά από 30-40 λεπτά και η συνολική θερμογενετική απόκριση ήταν περίπου 23,9 θερμίδες. Περίπου 40% του αποτελέσματος προήλθε από τη θέρμανση του νερού από 22°C στους 37°C.

Οι ερευνητές υπολόγισαν ότι 2 λίτρα νερού την ημέρα θα αύξαναν την ενεργειακή δαπάνη κατά 95,5 θερμίδες.

Επανεξέταση και αμφισβήτηση

Μια μεγαλύτερη μελέτη του 2006 από τους Brown και Dulloo εξέτασε 3 διαφορετικά σενάρια με τυχαιοποιημένη διασταυρούμενη σχεδίαση

• Απιονισμένο νερό σε θερμοκρασία δωματίου: καμία αύξηση στην ενεργειακή δαπάνη (p=0,34)
• Απιονισμένο νερό ψυγμένο στους 3°C: μικρή αύξηση 4,5% σε 60 λεπτά (p<0,01)
• Διάλυμα σακχαρόζης 7%: σημαντική αύξηση στην ενεργειακή δαπάνη (p<0,0001)

Οι συγγραφείς κατέληξαν ότι το πόσιμο νερό δεν αποτελεί θερμογενετικό παράγοντα για τη διαχείριση της παχυσαρκίας. Η μικρή απόκριση στο παγωμένο νερό ήταν πολύ κάτω από το θεωρητικό ενεργειακό κόστος θέρμανσης του νερού στη θερμοκρασία του σώματος.

Μετα-ανάλυση 2015

Μια επανεκτίμηση του 2015 σε 27 υγιείς ενήλικες με ΔΜΣ 18,5-33,9 kg/m² έδειξε οριακές αυξήσεις στο ενεργειακό κόστος ηρεμίας κάτω από 3% μετά από 500 ml απιονισμένου νερού. Οι αυξήσεις δεν διέφεραν από την ομάδα sham drinking.

Υπολογισμός θερμίδων

Το θεωρητικό ενεργειακό κόστος για τη θέρμανση 1 λίτρου νερού από 5°C στους 37°C είναι περίπου 32 kcal. Με 8 ποτήρια παγωμένου νερού την ημέρα, μιλάμε για 200-250 kcal συνολικά. Ωστόσο οι κλινικές μελέτες δείχνουν ότι η πραγματική θερμογενετική απόκριση είναι αμελητέα ή ανύπαρκτη.

Γιατί ο ισχυρισμός της πρότασης δεν στέκει

Η αρχική πρόταση αναφέρει ότι το ζεστό νερό υποστηρίζει την πέψη και το σώμα χρησιμοποιεί ενέργεια για να το φέρει στη θερμοκρασία του. Αυτό το επιχείρημα περιέχει λογικό σφάλμα.

Το ζεστό νερό (π.χ. 45-60°C) βρίσκεται ήδη κοντά ή πάνω από τη θερμοκρασία του σώματος (37°C). Το σώμα δεν ξοδεύει ενέργεια για να ζεστάνει το ζεστό νερό. Αντιθέτως, πρέπει να δαπανήσει ενέργεια για να το ψύξει.

Το επιχείρημα της ενεργειακής δαπάνης ισχύει μόνο για κρύο ή παγωμένο νερό. Ακόμα και σε αυτή την περίπτωση, οι κλινικές μελέτες δείχνουν αμελητέα ή ανύπαρκτη θερμογενετική απόκριση.

Κλινική εφαρμογή σήμερα

Δεν υπάρχει ισχυρή ένδειξη για ρουτίνα χρήση ζεστού νερού ως θεραπεία σε υγιή άτομα. Η ενυδάτωση αποτελεί τη βασική σύσταση για υγιή άτομα και ασθενείς. Σε ευαίσθητα άτομα με γαστρική δυσφορία, το χλιαρό νερό μπορεί να φανεί πιο ανεκτό από το παγωμένο.

Βιβλιογραφία

• Boschmann M, et al. Water-induced thermogenesis. J Clin Endocrinol Metab. 2003;88(12):6015-9.
• Brown CM, Dulloo AG, Montani JP. Water-induced thermogenesis reconsidered: the effects of osmolality and water temperature on energy expenditure after drinking. J Clin Endocrinol Metab. 2006;91(9):3598-602.
• Fujihira K, et al. The effects of water temperature on gastric motility and energy intake in healthy young men. 2019.
• Kaya S, et al. The Effect of Warm Water Intake on Bowel Movements in the Early Postoperative Stage of Patients Having Undergone Laparoscopic Cholecystectomy. Gastroenterol Nurs. 2016;39(5):340-7.
• Ritschel WA, Erni W. The influence of temperature of ingested fluid on stomach emptying time. Int J Clin Pharmacol Biopharm. 1977;15(4):172-5.
• Nutrition & Diabetes. Water-induced thermogenesis and fat oxidation: a reassessment. 2015.